Có thể thay đổi và Tiến Bước mà không cần lật đổ

Chiến thắng của ông Emmanuel Macron cho chúng ta những bài học thú vị về dân chủ và chính trị.

Các nền dân chủ lớn của thế giới hiện giờ có tạo cơ hội công bằng để các người tài giỏi có thể vươn lên đến đỉnh cao nhất thông qua các hình thức lựa chọn dân chủ hay không? Hay cuối cùng thì cũng “Con vua thì lại làm vua” như cách nghĩ bi quan của nhiều người hoài nghi dân chủ và cảm tình viên của các chế độ độc tài?

Cách đây nhiều năm, khi các ứng cử viên mạnh nhất vào nhà Trắng là Hilary Clinton và có thể sau đó là Jeb Bush, báo The Economist đã giành gần trọn một số đặt vấn đề có phải nước Mỹ sau bao năm tự do dân chủ cũng chỉ để quay lại chế độ quân chủ với vị trí tổng thống được luân chuyển trong nội bộ vài dòng họ. Tờ báo đưa ra những số liệu về sự phai tàn của giấc mơ Mỹ, khi con người dầu có cố gắng cỡ nào cũng khó vượt ra khỏi những trở ngại của nơi sinh ra, màu da, hay vị trí của cha mẹ.

Việc ông Obama vào nhà Trắng đã phần nào xóa tan nghi vấn này, đem lại nhiều niềm tin và hy vọng. Ông Trump, dầu việc đắc cử có gây bao tranh cãi, cũng phần nào chứng minh rằng kết quả của một cuộc bầu cử dân chủ luôn tạo nên những bất ngờ và đột phá khỏi hệ thống.

Với những định chế, hệ thống tư tưởng chính trị được xác lập từ nhiều đời, các nước Anh hay Pháp càng dễ cho thấy khó có thể là nơi diễn ra các đột phá về chính trị. Sự tích lũy tư bản và vốn liếng chính trị qua nhiều đời của một thành phần dân chúng cũng, một cách tự nhiên, đi kèm với sự nâng cao cho bản thân họ hay người thừa kế khả năng và cơ hội đạt đến những vị trí có ảnh hưởng.

Tuy nhiên nước Pháp 2017 đã cho chúng ta một bất ngờ thú vị, khẳng định niềm tin vào sự tích cực của thiết chế dân chủ. Ông Macron xuất thân từ gia đình không sinh hoạt chính trị. Khác với các người tiền nhiệm là Hollande và Sarkozy, ông Macron ở tuổi 39 chưa thể thiết lập cho mình vị trí trong một tổ chức chính trị lâu năm. Ông Macron đã vươn lên vị trí cao nhất bằng tài năng vượt trội, sự quả cảm và nhạy bén chính trị.

Thật ra ngoài yếu tố tuổi trẻ và dám nghĩ dám làm, chương trình tranh cử của ông Macron trung dung và là một sự tiếp nối hơn là một cuộc cách mạng. En Marche! kết hợp các chương trình xã hội của cảnh tả và các hình thức cởi mở cho kinh tế của cánh hữu, tiếp tục duy trì nước Pháp trong một Châu Âu mạnh. Ông Macron tiếp thu các đặc điểm nổi trội của hai luồng chính trị tả hữu. Tuy lập một đảng mới, ông Macron không bao giờ tuyên bố sẽ làm suy sụp hay “lật đổ”một đảng phái nào. Sự lớn lên nhanh chóng của En Marche! một phần nằm ở chỗ nó không có đối thủ hay đơn giản là không tự tạo cho nó đối thủ, ít nhất trong thời gian đầu.

Ông Macron đã chọn cách tiếp cận linh động và không bị ràng buộc bởi các định kiến và xuất thân chính trị. Để thu hút ông Valls, cựu thủ tướng Pháp, ông Macron thậm chí cũng không đặt nặng việc ông Valls phải ra khỏi đảng Xã hội. Các ứng cử viên quốc hội của phong trào En Marche! đa phần là các lãnh đạo các tổ chức xã hội dân sự, và hầu hết, giống như chính ông Macron, đều chưa có kinh nghiệm ứng cử, tức chưa tham gia sâu vào chính trị. Đây là điểm thú vị và cũng là thử thách rất lớn cho họ trong cuộc bầu cử quốc hội Pháp vào ngày 11 và 18 tháng 6 sắp tới.

Sự nhạy bén chính trị của ông Macron cho chúng ta nhiều bài học thú vị. Không cần tuyên bố lật đổ một đảng phái nào, ông đã đưa ra khỏi cuộc đua tổng thống hai đảng lớn của Pháp và đã chặn đứng sự trỗi dậy của phong trào cực hữu. Không cần tuyên bố lật đổ một đảng phái nào, ông đang có cơ hội đưa En Marche! thành đảng lãnh đạo của Pháp. Không cần tuyên bố lật đổ một đảng phái nào, ông đang vẽ ra một viễn cảnh chính trị mới của nước Pháp và của thế giới với việc để lại sau lưng những tranh cải ý thức hệ từ hơn trăm năm trước.

Bài học chính trị lớn nhất từ ông Macron: chúng ta có thể thay đổi và Tiến Bước mà không cần lật đổ. Việc này rất không đơn giản, nhưng là có thể và đôi khi là lựa chọn duy nhất.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s