Cuộc chiến bản đồ trước tham vọng trên Biển Đông của Trung Quốc

Lê Trung Tĩnh (Quỹ Nghiên cứu Biển Đông)

http://plo.vn/ho-so-phong-su/cuoc-chien-ban-do-truoc-trung-quoc-727785.html

Có thể nói một phần công việc chống ngoại xâm của người Việt từ hơn 10 năm nay xoay quanh «cuộc chiến» với các bản đồ thể hiện đường chữ U trên Biển Đông và ghi Hoàng Sa, Trường Sa là của Trung Quốc. Đó là những cuộc tranh đấu dân sự bằng câu chữ và lý lẽ do những người Việt trong và ngoài nước thực hiện một cách duy lý và ôn hòa. Ghi lại những điểm nổi bật của cuộc tranh đấu đó vừa cho ta những bài học thú vị từ quá khứ vừa góp phần trang bị kiến thức và cách thức cho người Việt trong cuộc kháng chiến còn trường kỳ trong tương lai.

 

Mặc dầu đã vẽ đường chữ U chiếm gần 75% diện tích Biển Đông từ những năm 1947, Trung Quốc chỉ bắt đầu thể hiện rõ rệt quyết tâm đòi hỏi phần lớn diện tích nằm trong đường này từ hơn 10 năm trở lại đây: đến năm 2007, Trung Quốc đưa ra quy định theo đó tất cả bản đồ Trung Quốc phải vẽ đường chữ U và từ năm 2012 cho in đường này trên hộ chiếu của nước họ. Còn đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Trung Quốc đã thể hiện tham vọng của họ từ rất sớm, và cụ thể bằng những hành động xâm chiếm bằng vũ lực vào những năm 1974 và 1988.

 

Khi Trung Quốc áp đặt sự hiện diện của đường chữ U và ghi Hoàng Sa, Trường Sa là của Trung Quốc bằng nhiều cách thì nước này cũng đồng thời gặp phải sự phản đối của người Việt trên toàn thế giới để bảo vệ công lý và lẽ phải.

 

Từ việc đưa đường chữ U vào bản đồ rước đuốc Thế vận hội 2008

Năm 2008, Trung Quốc vẽ đường chữ U và ghi Hoàng Sa, Trường Sa là của Trung Quốc vào bản đồ rước đuốc Thế vận hội 2008. Anh Lê Minh Phiếu, khi đó đang là nghiên cứu sinh tiến sĩ luật thương mại quốc tế tại Đại học Bordeaux, Pháp đã vinh dự được công ty Sam Sung, nhà tài trợ chính cho Olympic Bắc Kinh, chọn rước đuốc tại Việt Nam. Anh Phiếu đã gửi thư bằng tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Pháp đến Chủ tịch Ủy ban Thế vận hội Quốc tế để phản đối hành vi trên của Trung Quốc.

 

Lá thư của anh Phiếu một mặt phủ nhận tính hợp pháp của đường chữ U và nhấn mạnh sự hiện diện của tranh chấp chủ quyền ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Mặt khác, quan trọng hơn, lá thư đã phân tích rằng việc đưa bản đồ có lợi cho mình vào bản đồ Thế vận hội, Trung Quốc, nước chủ nhà của Thế vận hội 2008, đã chính trị hóa một sự kiện thể thao lớn vốn phải tuyệt đối phi chính trị theo Hiến chương Olympic. Trước lập luận duy lý, thuyết phục và có cơ sở pháp lý đó, Trung Quốc đã phải gỡ bỏ đường chữ U và không ghi Hoàng Sa, Trường Sa trong bản đồ rước đuốc. Tuy nhiên Trung Quốc sau đó đã có hành động trả đũa bằng cách gây áp lực làm anh Lê Minh Phiếu không được rước đuốc.

 

Đến trong các tạp chí khoa học và trên Google map

Trong những năm gần đây hơn, Trung Quốc không ngừng áp đặt các khoa học gia phải sử dụng các bản đồ Trung Quốc có đường chữ U. Đường này do đó dần xuất hiện trong các tạp chí và ấn phẩm khoa học quan trọng trên thế giới. Trước tình hình đó, nhiều nhà khoa học Việt Nam ở nhiều nơi trên thế giới vào năm 2011 đã gửi thư cho các tạp chí lên tiếng về điều này và dấy lên một làn sóng trên thế giới. Đỉnh cao là một bài báo trên Nature đã viết về chủ đề này với nhận xét việc làm của Trung Quốc đã chính trị hóa, làm mất tính trong sáng và khách quan của các bài viết khoa học. Kiến nghị của các nhà khoa học đã được đa số, nhưng cũng cần lưu ý không phải là tất cả, tạp chí lắng nghe. Một số nhà khoa học sau đã tham gia viết thư năm 2011: GS Phạm Quang Tuấn, GS Nguyễn Văn Tuấn, TS Nguyễn Hoài Tưởng, TS Trần Ngọc Tiến Dũng, TS Bùi Quang Hiển.

 

Cũng vào năm 2011 anh Lê Văn Út, khi đó đang làm tiến sĩ Toán ở Phần Lan, phát hiện trong phiên bản tiếng Hoa của Google có bản đồ Trung Quốc với đường chữ U. Ngày 26 tháng 10 năm 2011, nhiều trí thức Việt Nam trong và ngoài nước, trong đó có nhóm gồm một số người đã kể trên và TS Dương Danh Huy, TS Lê Vĩnh Trương, TS Lê Trung Tĩnh đã tham gia soạn và gửi một bức thư phản đối đến Google.

 

Lá thư nêu rõ đường lưỡi bò đã xâm phạm thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của các quốc gia Đông Nam Á, do đó đã vi phạm Công ước của Liên hợp Quốc về luật Biển (UNCLOS). Đồng thời lá thư cũng chỉ ra rằng đường chữ U là trung tâm của các căng thẳng quốc tế nghiêm trọng ở Biển Đông.

 

Lá thư kêu gọi Google loại bỏ đường chữ U từ các trang web Google Maps với lý do việc loại bỏ này sẽ giúp tăng cường tính trung lập chính trị và tính công bằng của Google trong các tranh chấp lãnh thổ. Nó cũng sẽ là sự đảm bảo rằng Google Maps không bị sử dụng theo cách làm trầm trọng thêm căng thẳng và bất ổn trong khu vực.

 

Và xuất hiện trên các bản đồ, địa cầu thương mại

Dưới áp đặt của nhà cầm quyền Trung Quốc, không chỉ trên báo chí và tạp chí khoa học, các bản đồ, địa cầu sản xuất từ Trung Quốc đều phải có đường chữ U và ghi Hoàng Sa, Trường Sa là của Trung Quốc. Các sản phẩm với các thông tin sai lệch trên sẽ được xuất khẩu qua các nước khác, và một cách vô tình được trưng bày hay bày bán tại nhiều địa điểm quan trọng. Việc đẩy mạnh tuyên truyền và thể hiện “bản đồ chữ U”,  ghi “Tây Sa”, “Nam Sa” của Trung Quốc gieo vào tâm lý mọi người trên thế giới quan điểm sai lầm rằng: “Hoàng Sa, Trường Sa của Trung Quốc và đường chữ U là một điều bình thường”. Năm này qua năm khác, quan điểm và ấn tượng sai lầm đó sẽ trở thành kiến thức phổ thông trên thế giới. Đó là điều mà chúng ta cần phải lưu ý, phản đối khi có thể đến các điểm bán hoặc trưng bày các bản đồ, địa cầu đó.

 

Như một ví dụ người viết bài này vào ngày 6 tháng 9 năm 2017 đã gửi thư cho Bảo tàng Hoàng gia Greenwich, một bảo tàng danh giá tại Vương quốc Anh, khi thấy có quả địa cầu bày bán tại Bảo tàng có đường chữ U và ghi Hoàng Sa, Trường Sa bằng tiếng Trung Quốc chứ không phải một ngôn ngữ trung tính là tiếng Anh.

 

Lá thư đã nêu rõ dưới quan điểm quốc tế, quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là những đối tượng đang tranh chấp giữa Việt Nam và các nước trong khu vực, trong đó có Trung Quốc. Do đó việc ghi tên hai quần đảo này trên một sản phẩm cung cấp bởi một bên thứ ba nên bằng một ngôn ngữ trung tính, cụ thể ở đây là tiếng Anh để không vô tình thiên vị cho một bên nào trong tranh chấp. Đó cũng là điều mà một địa chỉ uy tín như Bảo tàng Hoàng gia Greenwich không mong muốn.

 

Ngoài ra lá thư gửi đến Bảo tàng cũng chỉ ra tính phi pháp của đường chữ U, nguyên nhân gây ra căng thẳng và tranh chấp trong khu vực. Vào ngày 12 tháng 7 năm 2016, tòa trọng tài thuộc Tòa Thường trực Trọng Tài ở The Hague đã rõ ràng tuyên bố Trung Quốc không có bất cứ căn cứ pháp lý hay lịch sử nào để có thể tuyên bô chủ quyền lịch sử đối với vùng biển bên trong đường chữ U. Trung Quốc mặc dầu vậy không chấp nhận phán quyết của tòa và tiếp tục cho in đường chữ U trên các bản đồ của mình và xuất ra trên toàn thế giới.

 

Lá thư đề nghị Bảo tàng có hành động phù hợp với mong muốn các sản phẩm của Bảo tàng sẽ cung cấp cho người mua những thông tin chính xác và hướng thượng về địa lý và lịch sử cho thế hệ hiện tại và tương lai, đó cũng chính là sứ mệnh mà Bảo tàng theo đuổi. Nội dung lá thư được lưu tại https://goo.gl/kkDkSc

 

Bảo tàng Hoàng gia Greenwich đã phản hồi tích cực, thông báo sẽ không mua loại địa cầu đó nữa và đội ngũ mua hàng của bảo tàng đã được làm việc về kiến nghị trên để các quả địa cầu trong tương lai sẽ phù hợp hơn. Phản hồi của Bảo tàng cho thấy 2 điều. Thứ nhất, họ đã không biết được sự tồn tại của các bản đồ và quả địa cầu có thông tin sai lệch như vậy. Thứ nhì, khi được lưu ý và giải thích một cách cụ thể và thuyết phục một cách khéo léo, họ đã không ngần ngại đứng về bên của lẽ phải và công pháp quốc tế. Cả hai điều trên càng cho thấy sự cần thiết của việc lên tiếng một cách duy lý và ôn hòa để những quan điểm và ấn tượng sai lầm mà Trung Quốc đang cố gắng áp đặt không trở thành một điều mà ai cũng dễ dàng chấp nhận.

 

Các câu chuyện kể trên chỉ là một vài trong số nhiều góp ý, kiến nghị khác nhau của các cá nhân và tập thể Việt Nam trên khắp thế giới. Ngoài ra còn có thể kể đến thư kiến nghị của Hội địa lý Việt Nam đến Hội Địa lý Quốc gia Mỹ về việc Tạp chí National Geographic phát hành đã ghi “China” vào khu vực quần đảo Hoàng Sa, các kiến nghị công khai địa danh biển đảo Việt Nam của TS Dư Văn Toán, các công trình nghiên cứu miệt mài về bản đồ, lịch sử và công pháp quốc tế của TS Dương Danh Huy, Nhà nghiên cứu Phan Văn Song và Phạm Hoàng Quân.

 

Trước tham vọng vĩ cuồng của Trung Quốc trên Biển Đông, từng người Việt nói riêng và những người Đông Nam Á khác bị ảnh hưởng cần hành động nhiều hơn, nhân rộng nhiều hơn các ví dụ kể trên một cách sáng tạo, có thể sử dụng các mẫu thư trên nếu cần thiết.

 

Các thành công của cuộc tranh đấu dân sự kể trên có thể còn nhỏ nhoi so với công việc khủng lồ và đồ sộ cần phải làm. Tuy nhiên đó là những điều chúng ta có thể bắt đầu ngay từ bây giờ, vì như Mục sư Martin Luther King đã nói “It is always the right time to do the right thing” (Lúc nào cũng là lúc đúng để làm điều đúng).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s